سلطان محمد ميرزا قاجار
218
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
كه بسيار خوب بازارى است . كاروانسراهاى زياد دارد ، هيچيك قابل نيست مگر كاروانسرايى است از ابنيهء قديم . در ميان عوام مشهور است كه مطبخ انوشيروان بوده است . حرفى است عوامانه . گويا از بناهاى عهد خلفا باشد . كاروانسرايى است عريض و طويل ، سرش را با طاق آجرى خيلى مرتفع پوشيدهاند . به حسب بنايى تعريف دارد ، صفايى ندارد ؛ موسوم به خان ارته « 6 » [ است ] . حمامهاى متعدد دارند . چندان امتيازى ندارد . مساجد مساجد و منارهها بسيار دارند . بعضى از آنها پر بد نيست ، مگر مسجدى كه در پهلوى بقعهء شيخ عبد القادر « 7 » واقع است و از بناهاى صفويه است . بسيار مسجد خوبى است . بقعهء شيخ عبد القادر بقعهء شيخ كوچك است . صحنى دارد [ و ] ضريح نقره . بعضى معلقات و شمعدانهاى طلا و نقره در آن بقعه هست . [ 135 ب ] موقوفات زيادى دارد . از قرارى كه مذكور مىشد سالى زياده از پنجاه هزار تومان مداخل موقوفاتش مىشود . نقباى شيخ در اين شهر بسيار محترم و معتبرند . مردم هند و بخارايى و افغان هميشه در صحن شيخ به رسم مجاورت و خدمت هستند . مدفن عرفا و بزرگان مردم بزرگى كه در بغداد مدفوناند ، از قرار تفصيل است : در بغداد نو ، شيخ عبد القادر [ و ] شيخ شهاب الدين . « 8 » بقعه و مسجد و صحن مختصر باصفايى دارد . قنبر غلام حضرت امير عليه السلام ، بقعهء بسيار مختصرى
--> ( 6 ) . اصل : ارتمه . ( 7 ) . مقصود شيخ عبد القادر گيلانى است . ( 8 ) . « بعد از ناهار كالسكه حاضر كردند . به قصد مزار شيخ عبد القادر گيلانى و اردوى نظامى عثمانى -